Ermenistan Parlamentosu'nun ilk sunumu yapılan ve kabul gören yeni hayvan hakları yasa tasarısı, ülkedeki sivil toplum kuruluşları ve hayvan hakları savunucularını ayağa kaldırdı. Aktivistler, yasadaki muğlak ifadelerin sağlıklı sokak hayvanlarının itlaf edilmesine (ötenazi) kapı aralayabileceği ve barınakların denetimden uzak kalacağı uyarısında bulunuyor ve tasarıya karşı çıkıyor.

Ermenistan'da 4 Aralık'ta parlamentoda ilk okuması kabul edilen ve milletvekilleri Mary Galstyan ile Arusyak Manavazyan tarafından hazırlanan "hayvanlara sorumlu muamele" yasa tasarısı, yasal boşluklar içerdiği gerekçesiyle sert eleştirilerin hedefinde. Tasarı, ülkenin hayvan refahı konusundaki temel yasal çerçevesini oluşturmayı amaçlasa da sivil toplum örgütleri düzenlemenin mevcut haliyle hem hayvanları hem de onları koruyanları tehlikeye atabileceğini savunuyor.

"Sağlıklı hayvanların itlafı yasaklanmalı"
Tartışmaların odağında, sağlıklı hayvanlara ötenazi uygulanmasını açıkça yasaklayan bir maddenin bulunmaması yer alıyor. Sivil toplum kuruluşu Dingo Team'in kurucusu Ovsanna Hovsepyan, "Yasa, sağlıklı hayvanların itlafının yasak olduğunu doğrudan belirtmiyor. Bazı hükümlerden bu sonuç çıkarılabilir ancak bir yasa net ve tartışmaya kapalı olmalıdır" ifadelerini kullandı.

Veteriner hekim ve aktivist Vasily Malyukov ise yasanın mimarı Mary Galstyan'ın, tasarının gelecekte "Amerikan tarzı bir hayvan refahı modeline" (yüksek oranlı uyutma politikaları içerebilen) geçişe imkân tanıyacak şekilde kasıtlı olarak esnek bırakıldığını kabul ettiğini öne sürdü.

Tasarının sahibi Galstyan ise bu endişeleri reddederek, Medeni Kanun'un hayvanların yaşam hakkını tanıdığını ve keyfi öldürmeyi "zulüm" olarak nitelendirdiğini, ötenazinin sadece veterinerlik yasasının izin verdiği tıbbi gerekçelerle yapılabileceğini savundu.

300 kapasiteli barınak
Hükümet, 2026 yılında faaliyete geçmesi planlanan ve 300 hayvan kapasiteli ilk devlet barınağının inşasını finanse etmeyi planlıyor. Ancak aktivistler, on binlerce sokak hayvanının bulunduğu ülkede sadece barınak odaklı bir çözümün yetersiz kalacağını belirtiyor.

Sivil toplum kuruluşları, yasanın "Yakala-Kısırlaştır-Aşıla-Yerine Bırak" ilkesini esas alması gerektiğini vurguluyor. Hovsepyan, "Kontrolsüz üreme devam ederken, on binlerce sokak hayvanı nüfusuna karşı 300 kapasiteli bir barınak sorunu çözmekte çok küçük bir adım kalır" dedi.

Şeffaflık ve "kapalı kapılar"
Tasarıda barınakların kamu denetimine açılması konusunda da belirsizlikler bulunuyor. Mevcut metin, sivil denetçilerin ihlalleri görüntülemesine izin veriyor ancak bu görüntülerin yayınlanmasını yasaklıyor.

Aktivistler, "İçeride ne olduğunu bilmek imkansız" diyerek şeffaflık talep ederken, veteriner hekim Malyukov, "Kapalı kapılar olmamalı. Bir kurum dürüst çalışıyorsa kamu denetiminden korkmaz" değerlendirmesinde bulundu. Milletvekili Galstyan ise sivil toplum kuruluşlarının (STK) önceden bildirip izin alarak ziyaret edebileceği bir planlama sunuyor.

Sokak hayvanlarını besleyenlere ceza riski
Tartışılan bir diğer düzenleme ise idari kanunda yapılması planlanan değişiklikler. Tasarı, hayvanlara "yaşına veya cinsine uygun olmayan" yiyecekler verilmesi veya yetkisiz tıbbi müdahalede bulunulması durumunda para cezası öngörüyor. Aktivistler, bu maddenin çok geniş kapsamlı olduğunu ve veteriner hizmetlerine erişimin kısıtlı olduğu bölgelerde sokak hayvanlarını besleyen veya onlara ilk yardım uygulayan vatandaşların cezalandırılmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Hayvan hakları savunucuları, tasarı yasalaşmadan önce taleplerinin dikkate alınması için hükümete baskı yapmaya devam ediyor.